PKD staat voor Polycystic Kidney Disease. Het is een erfelijke aandoening die alle zoogdieren, waaronder katten, voorkomt. Ook bij mensen is het een bekent probleem.

Katten met PKD hebben in hun nieren meerdere cystes. Die cystes zijn met vocht gevulde holtes. Als de kat ouder wordt, zullen het aantal en de omvang van die cystes toenemen. Doordat de cystes steeds groter worden, zal de nierfunctie van de kat steeds meer afnemen omdat hij simpelweg steeds minder gezond nierweefsel overhoudt. Dat wordt verdrukt door de cystes. Uiteindelijk zal de kat last krijgen van chronisch nierfalen.

PKD is daarom qua klachten in de meeste gevallen ook pas op latere leeftijd waar te nemen: vaak komen bij een leeftijd van 6 tot 7 jaar de eerste nierklachten naar voren.

Waardoor wordt het veroorzaakt?

PKD wordt veroorzaakt door een "fout" in het DNA van de kat. Een bepaald eiwit dat van belang is voor goede en gezond werkende nieren, wordt verkeerd aangelegd. De wetenschappers die dit gen hebben aangetoond, hebben dat gen "PKD1" genoemd, omdat het het eerste gen is dat men gevonden heeft, dat de ziekte PKD veroorzaakt.

PKD1 vererft dominant. Dat betekent, dat als de kat al maar van één van de ouders PKD1 geërfd heeft, hij de ziekte heeft. Kittens die van beide ouders het gen geërfd hebben, sterven al als embryo. Deze katten zul je dus nooit als volwassen kat aantreffen.

Een voorbeeld in tabelvorm, waarbij beide ouders PKD1 hebben (W staat voor wel pkd, G staat voor geen pkd):

*1: deze kittens (25%)zullen als embryo sterven.
*2: deze kittens (50%) hebben van één van de ouders PKD geërfd. Omdat PKD dominant is, zullen zij lijden aan de ziekte.
*3: deze kittens (25%) zijn gezond. Zij hebben een gezond genenpaar.

 Als een kat PKD heeft, veroorzaakt door het PKD1 gen, moet dus altijd één of allebei de ouders PKD1 hebben. Uit twee PKD-vrije ouders kan geen kat met PKD geboren worden. Helaas lijkt het erop dat in een klein percentage van de gevallen, het PKD1 gen niet de veroorzaker is van de ziekte PKD. Vanwege dat feit durven wij niet volledig te vertrouwen op de DNA test en blijven we dus ook regelmatig de nieren controleren via echo. Sowieso is dat aan te bevelen, omdat dan ook getest wordt op andere nier-afwijkingen (bijvoorbeeld de aandoening CIN, de vorm en grootte van de nieren wordt gecheckt, en men kijkt ook de lever na op cystes).

Maar niet iedere Birmanenfokker test op PKD, is het dan wel zo belangrijk? JA, vinden wij! In het verleden was PKD onder Perzen een mégagroot probleem. Zeker 30% van de Perzen leed aan PKD. Inmiddels is het ras, door het testen, een stuk gezonder. Maar de Birmaan is qua afkomst zeer aan de Pers gerelateerd. Het ras is ontstaan uit oa Perzen, en met het infokken van nieuwe kleuren en recenter nieuwe varianten (denk aan het tabby!!) zijn vele Perzen gebruikt. Ook op dit moment wordt er nog gekruist met de Pers, bijvoorbeeld voor het verkrijgen van Silver tabby point Birmanen... En los van de Pers is het een probleem dat bij iedere kat, ras of geen ras, voor kan komen. Wij zijn dus van mening dat het wel degelijk een risico vormt en dat testen op PKD heel belangrijk is.

Wat zijn de symptomen?

Zolang de nieren nog voldoende functioneren zullen er geen klachten zijn. Zodra de nierfunctie achteruit gaat en meer dan 70% van het nierweefsel is aangetast zal de kat symptomen van nierfalen krijgen. Dat kan jaren duren.

De symptomen van nierfalen zijn:

• Verminderde eetlust.
• Vermageren.
• Veel drinken en veel plassen.
• Minder actief.
• de dierenarts kan grote bobbelige nieren in de buik voelen.
• Uitdroging, de huid blijft staan als je deze optilt.
• Bleke slijmvliezen door bloedarmoede.
• Braken.
   

Diagnose

Of een kat PKD heeft, kan op twee manieren vastgesteld worden: met een echo of een DNA-test.

Echo

Met een echo kan PKD in een heel vroeg stadium bemerkt worden: vanaf 6 maanden. Dan is de test redelijk betouwbaar. Hoe ouder de kat is als deze getest wordt, hoe betrouwbaarder de uitslag is.

De echo moet door een echopecialist gemaakt worden, liefst op een leeftijd vanaf 1 jaar. Tijdens deze echo controleert de specialist niet alleen de nieren op de aanwezigheid van cystes, maar er wordt ook gekeken of de nieren er op andere vlakken gezond uit zien. Denk daarbij aan CIN (schrompelnieren) en andere afwijkingen in vorm of uiterlijk.

Een echo is daarom erg belangrijk. Er bestaat echter altijd de mogelijkheid dat de kat wel PKD onder de leden heeft, maar waarbij het nog niet op de echo zichtbaar is. Daarom is een DNA-test aan te bevelen.

DNA-test

Er is sinds enige jaren een DNA-onderzoek beschikbaar om bij Perzen en aanverwante rassen (denk aan de Brits Korthaar maar ook aan de Heilige Birmaan) de erfelijke aanleg voor PKD vast te stellen. Voor het DNA-onderzoek neemt de dierenarts wat bloed of wangslijmvlies af, dat wordt opgestuurd naar een gespecialiseerd laboratorium. Het voordeel van deze test is, dat die maar eenmalig gedaan hoeft te worden, op welke leeftijd je hem ook uitvoert.

Bij de test wordt gekeken of de kat het PKD1-gen bezit. Dit is het eerste gen waarvan men heeft kunnen aantonen dat het PKD veroorzaakt. Helaas blijkt dat nog 15% van de gevallen veroorzaakt wordt door iets anders (een ander gen, of mogelijk externe factoren?). Daarom blijft het uitvoeren van een echo ook nog steeds erg belangrijk.

Is er een kans op genezing?

Hierover kunnen we kort zijn: nee. Voor een kat met PKD is er geen genezing mogelijk. De cystes in de nieren kunnen niet weggehaald worden en worden steeds groter. Daardoor brengen ze ook steeds meer schade toe aan de nieren.

Wel kunnen we de nieren zoveel mogelijk ondersteunen, met bijvoorbeeld medicijnen als Fortekor en een speciaal nierdieet. Hiermee onlasten we de nieren zoveel mogelijk en proberen een verdere achteruitgang tegen te gaan. Eventueel kan de dierenarts de nieren van de kat ook tijdens een opname spoelen, waardoor de gifstoffen uit het bloed gehaald worden.

Deze behandeling zal de ontwikkeling van nierfalen zoveel mogelijk vertragen en verlicht de symptomen die als gevolg van PKD optreden. Hierdoor verbeteren de levensverwachting en de levenskwaliteit van de kat. Helaas kan de ziekte niet overwonnen worden en zal de kat uiteindelijk overlijden aan PKD. Door de kat zo goed mogelijk te ondersteunen kunnen we dit moment zo lang mogelijk uitstellen.

Máár, voorkomen is natuurlijk veel beter dan genezen. Daarom zijn wij groot voorstander van het testen op PKD, waarmee deze ziekte volledig op te bannen valt. Al onze Birmanen zijn middels een DNA test PKD1-vrij getest, dat wilt zeggen dat onze katten nooit het PKD1 gen op hun kittens kunnen overbrengen. Daarnaast laten wij onze katten minimaal 1x (maar liefst vaker) scannen via echo, om te kijken naar de nieren. Op die manier hopen we er alles aan te doen, om gezonde kittens op de wereld te brengen.